“Op het gebied van duurzaam denken loopt de bevolking voor op de overheid”

SURINAME – De Surinaamse bevolking bewustmaken op het gebied van recyclen, afval scheiden en milieu. Dat is het doel van stichting Support Recycling Suriname, SuReSur. Glenn Ramdjan (57) is de secretaris en project coördinator van deze stichting en was erbij vanaf het prille begin. Met 140 verzamelbakken voor plastic en aluminium blikjes, 18 sponsoren, zelfgemaakt lesmateriaal en een eigen YouTube serie bereikt de stichting steeds meer mensen in het land.

Het idee voor een stichting ontstaat twintig jaar geleden wanneer Ramdjan regelmatig naar Suriname gaat. “Ik zag het plastic afval daar steeds meer toenemen”, vertelt hij, “vervolgens heb ik in Nederland onderzoek gedaan hiernaar en heb ik veel gesproken met Nederlandse recyclers. Ik heb zelfs een tijdje met ze meegelopen. Uiteindelijk kreeg ik zo het besef om dit in Suriname op te starten.” In 2006 komt Ramdjan uiteindelijk in Suriname wonen. “Toen is mijn ideaal eigenlijk echt gekomen”, gaat hij verder, “ik wilde Suriname schoon krijgen en de mensen hier bewust van maken. We hebben een gigantisch mooi land, Suriname is een paradijs. Mijn doelstelling was om een schoon land te krijgen zodat, wanneer mensen naar Suriname gaan, ze zullen zeggen: ‘We gaan naar Suriname, want daar is het ontzettend mooi.’ Hiervoor moet de gedachtegang van de bevolking wel veranderen. Zomaar afval weg kunnen gooien lijkt bijna bij Suriname te horen. Zo zag ik eens een jong stel met hun dochter van rond de 12 jaar oud. Het meisje had net haar flesje leeggedronken en vroeg aan haar vader waar ze het flesje moest laten. Hierop antwoordde de vader: ‘Gooi maar op de grond, we zijn toch in Suriname.’ Ik heb die vader toen uiteraard aangesproken op zijn gedrag en hij schaamde zich ook wel, omdat hij wist dat ik gelijk had. Dit geeft wel weer hoe men, zowel in het binnen- als buitenland, over Suriname denkt. Als een land waar alles kan en niks fout is.”

Foto: Glenn Ramdjan, secretaris en project coördinator van SuReSur.

“Onder de Surinamers leeft deze gedacht ook, dit merk je doordat men gewoon alles maar lekker uit de auto gooit en het vuil in een kanaaltje verderop dumpt. Men denkt dat de overheid het toch wel opruimt. Dat gebeurt ook, maar uiteindelijk betaalt de bevolking daar zelf de prijs voor. Het belastinggeld wordt namelijk gebruikt om het afval op te ruimen. De mensen betalen dus zelf voor deze opruimdienst, al dringt dat lang niet tot iedereen door. Terwijl, dat geld had bijvoorbeeld ook in het onderwijs gestoken kunnen worden of een andere sector.”

“De schildpadden zien de plastic zakken gewoon als voedsel”

Zichtbare groei Alle Surinamers kunnen meehelpen om het land schoner te maken. Verdeelt over zeven districten staan er 140 verzamelbakken voor plastic en aluminium drinkblikjes. Dit afval wordt dan opgehaald en door een bedrijf versnipperd om vervolgens verkocht te worden in het buitenland. Zo kunnen er weer nieuwe producten van gemaakt worden. In de vijf jaar dat SuReSur bestaat heeft de project coördinator zeker een verandering gemerkt onder de bevolking. “In het allereerste begin was het wel moeilijk, het onderwerp was onbekend bij de mensen”, begint Ramdjan, “we moesten er veel meer aan trekken om de mensen te overtuigen om hun afval te scheiden en naar een verzamelbak te brengen. Een ander dilemma was dat sommige mensen wel wilden, maar de stap om het afval daadwerkelijk naar een verzamelbak te brengen te hoog was.”

“Wel merkten we twee jaar geleden dat het concept beter aan ging slaan. De verzamelbakken moesten vaker geleegd worden omdat deze sneller vol zaten. Je zag ook dat bedrijven en burgers het initiatief namen om over vervolgstappen na te denken. Wat kan er nog meer gebeuren om duurzamer te leven. De bewustwording ging groeien doordat men vaker hoorde dat het een groot probleem is, ook wereldwijd gezien. Ze beseften steeds meer dat het plastic vervuilend kan zijn. Bijvoorbeeld voor de schildpadden die hier eieren komen leggen. De schildpadden zien de plastic zakken gewoon als voedsel. Hierdoor gaan deze dieren regelmatig dood met ons plastic in hun maag. De groei van bewustwording is verder zichtbaar bij de jongeren. In 2016 zijn we begonnen met het ontwikkelen van lesmateriaal. Wanneer je dan een paar jaar later die jongeren weer tegenkomt hoor je dat ze wel bewuster zijn geworden over het plastic in het milieu. Het feit dat zij dat oppakken motiveert mij om hiermee door te gaan.”

Geen steun van de overheid “Ondanks de groei die er heeft plaatsgevonden op het bied van milieubewust denken leeft het nog te weinig bij de mensen. Soms zijn er echt dompers waardoor je bij jezelf afvraagt of je hier nog wel mee door moet gaan. Ik word zo moe van de houding van de overheid en sommige burgers. De verzamelbakken zijn uiteraard bedoeld voor het afval, maar we hebben bijvoorbeeld wel eens meegemaakt dat er dode honden in werden gegooid. Er waren ook mensen die, zodra ze wisten dat het plastic wordt verkocht en daar dus aan verdiend wordt, hun flessen liever weggooiden in plaats van ze naar de verzamelbak te brengen. Het misgunnen is heel erg groot in Suriname. Dit blijft zo doordat dit gedrag en deze denkwijze niet worden gecorrigeerd door de overheid. Ik ben nu al een aantal jaar bezig om de overheid zover te krijgen dat we de mensen als het ware opnieuw kunnen opvoeden zodat het verantwoordelijkheidsgevoel terug zal keren bij de burgers. Zodat mensen denken van, ‘hé, ik kan mijn flesje niet zomaar meer op straat gooien.’ Veel mensen zeggen dat de opvoeding bij de ouders ligt. Toch maakt in elk land de overheid wetten en zijn die wetten er om de burgers op te voeden zodat ze bepaalde regels gaan volgen. Als die er niet zijn, krijg je een chaotische rotzooi.

We zijn bezig geweest met een wetsvoorstel en hadden hiervoor ook al een overeenkomst klaar liggen met het bedrijfsleven. Het was helemaal uitgewerkt voor de overheid, maar het eigen belang heeft een grotere rol gespeeld dan het belang voor het milieu. Zodra er een voorstel ligt waarbij er aan de bevolking iets extra’s wordt gevraagd zijn mensen binnen de overheid bang om stemmen te verliezen en zullen ze het er niet mee eens zijn. We hebben daarna ook niks meer over het wetsvoorstel gehoord. Naast het eigen belang speelt denk ik motivatie ook een belangrijke rol. Men praat er wel veel over, maar men doet te weinig. Terwijl het helemaal niet veel geld hoeft te kosten. De overheid moet dit allereerst in gang zetten, met name als het gaat over de wetgeving en de boetestelling. Zo worden burgers verplicht om bepaalde handelingen te doen en daarvoor heb je de overheid nodig. Helaas bemoeit de overheid zich verder niet veel dit onderwerp. Op het gebied van duurzaam denken en bewustwording loopt de bevolking daarmee voor op de overheid.”

Foto: Logo SuReSur.

Verbod op plastic Toch heeft de overheid afgelopen jaar een zichtbare stap gezet om op te komen voor het milieu en de volksgezondheid. Er is een algeheel verbod op foamplastic ingevoerd. Dit houdt in dat het verboden is om het foamplastic te importeren, verhandelen en te produceren. De bakjes die van dit materiaal worden gemaakt zijn niet recyclebaar en bevatten zeer schadelijke chemische stoffen. Dit lijkt een positieve noot, maar Ramdjan is niet tevreden met dit verbod. “De vervanging die voor de foambakjes in de plaats is gekomen is van zichzelf minder schadelijk voor de gezondheid, maar het is nog steeds vervuilend”, legt hij uit, “er zit namelijk nog 30 procent plastic in deze bakjes en dit verdwijnt dan in het milieu. De kleine deeltjes breken af in het grondwater en hierdoor krijgen we het alsnog weer binnen. Zo is ook deze vervanging schadelijk voor de gezondheid.” Ondanks gesprekken die de project coördinator met de minister hierover heeft gevoerd blijft de wet onveranderd.

“Soms ben ik wel 20 uur per dag aan het werk”

Een andere uitdaging is het verbieden van plastic in het dagelijkse gebruik. Zoals de plastic zakken in de winkels. “We proberen deze plastic zakken al twee jaar uit te bannen in Suriname”, vertelt Ramdjan, “gelukkig zien we dat steeds meer winkels en bedrijven zelf stappen zetten door deze plastic zakken niet meer aan te bieden. Hierdoor moet de klant een boodschappentas kopen of er zelf een meenemen. Het doel is om dit wettelijk vastgelegd te krijgen, helaas is dat tot op heden nog niet gelukt.”

Hoe nu verder? “Hopelijk gaat de partij die in augustus zal aantreden laten zien dat er iets moet veranderen zodat we stappen kunnen maken. Het is een kwestie van doorzetten en willen. Toch geloof ik dat het ons uiteindelijk ook zal lukken, met of zonder hulp van de overheid. Wat normaal met hulp in vijf jaar behaald kan worden, zullen we zelf dan in 15 jaar halen. Het duurt misschien langer, maar het zal wel gerealiseerd worden. Je hebt gewoon een langere adem nodig.” Ondanks sommige dompers en negatieve reacties blijft Ramdjan positief over de toekomst. “Zo staan er voor dit jaar een aantal mooie projecten op de planning. We zetten een volgende stap door te beginnen met gescheiden afval op te halen bij de huishoudens zelf. Veel mensen snappen niet waar ik mijn motivatie vandaan haal om mij hier zo voor in te zetten. Soms ben ik wel 20 uur per dag aan het werk. Maar, naast sommige negatieve dingen krijg ik ook positieve reacties en bemoedigingen om hiermee door te gaan. Uiteindelijk wil je iets van Suriname maken en daar draag ik mijn steentje aan bij.”

Naast het gedumpte afval is de (illegale) boskap zorgwekkend in Suriname. Erlan Sleur is milieuactivist in hart en nieren komt op voor het tropische regenwoud. Meer hierover weten? Lees het hier!